Dashboard เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีในวัยสูงอายุ
Dashboard เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีในวัยสูงอายุ
รายได้พอใช้ในภาพรวม แต่ “หลังบ้าน” ของผู้สูงอายุไทยยังเปราะบาง
ผู้สูงอายุไทยกว่าครึ่งบอกว่ารายได้เพียงพอ และความสุขเฉลี่ยดีขึ้นจากปี 2564 แต่เมื่อดูลึกลงในระดับจังหวัด ยังพบกลุ่มที่ความเสี่ยงด้านรายได้ การออม การอยู่คนเดียว และการหกล้ม “ซ้อนทับ” กันในพื้นที่เดียวกัน — นี่คือประเด็นที่ dashboard ชุดนี้ชวนดูต่อ ไม่ใช่แค่ตัวเลขเฉลี่ยประเทศ
แผนที่ความเสี่ยง-สวัสดิการรายจังหวัด
เลือกตัวชี้วัดและปีเพื่อดูการกระจายตัวทั่วประเทศระดับจังหวัด คลิกจังหวัดเพื่อดูรายละเอียดตัวเลขทุกตัวชี้วัด
การทำงานและการว่างงาน
ผู้สูงอายุไทยราว 1 ใน 3 ยังทำงานอยู่ สัดส่วนใกล้เคียงกันทั้งสองปี ขณะที่อัตราว่างงานของประชากรวัยแรงงานลดลงชัดเจน
1.1 การทำงานของผู้สูงอายุ
เรียงจากสัดส่วน “ทำงาน” สูงสุดไปต่ำสุด · ปี 2567
1.2 อัตราการว่างงานเฉลี่ย (ประชากร 15 ปีขึ้นไป)
ตัวชี้วัดบริบทตลาดแรงงานทั้งพื้นที่ ไม่ได้จำเพาะผู้สูงอายุ · ปี 2567
ความครอบคลุมเบี้ยยังชีพและบำเหน็จ/บำนาญ
อัตราความครอบคลุม คำนวณจากจำนวนผู้ได้รับ ÷ ประชากรผู้สูงอายุทั้งหมดในพื้นที่ × 100
📌 อ่านผลอย่างไร
เบี้ยยังชีพครอบคลุมผู้สูงอายุจริง ~85–88% ของประชากรผู้สูงอายุทั้งหมด ขณะที่ บำเหน็จ/บำนาญครอบคลุมเพียง ~7–8% เท่านั้น สะท้อนว่าระบบบำนาญยังเข้าถึงผู้สูงอายุส่วนน้อยมากเมื่อเทียบกับเบี้ยยังชีพถ้วนหน้า
2.1 อัตราความครอบคลุมเบี้ยยังชีพ
จำนวนผู้ได้รับ ÷ ประชากรผู้สูงอายุทั้งหมด · ปี 2567
2.2 อัตราความครอบคลุมบำเหน็จ/บำนาญ
จำนวนผู้ได้รับ ÷ ประชากรผู้สูงอายุทั้งหมด · ปี 2567
การออมเงินและบริหารการเงินเพื่อประกันรายได้
เกือบครึ่งของผู้สูงอายุไทยไม่มีเงินออมเลย — สัดส่วนแตกต่างกันมากตามพื้นที่ สะท้อนความเหลื่อมล้ำที่ต้องออกแบบมาตรการต่างกันรายพื้นที่
3.1 การออมของผู้สูงอายุ
เรียงจากสัดส่วน “ไม่ออม” สูงสุด · ปี 2567
การดูแลระยะยาว (LTC) และ Living Will
Care Plan ยังครอบคลุมผู้มีภาวะพึ่งพิงในสัดส่วนต่ำในหลายพื้นที่ และข้อมูล Living Will ยังมีช่องว่างเชิงพื้นที่ที่ควรพิจารณา
4.2 ร้อยละการจัดทำ Care Plan
Care Plan ÷ ผู้มีภาวะพึ่งพิงในพื้นที่
4.2 จำนวนผู้มีภาวะพึ่งพิง
ฐานประชากรที่ควรได้รับ Care Plan
⚠️ 4.3 Living Will: ข้อมูลครอบคลุมเพียง 29 จาก 77 จังหวัด
ฐานข้อมูลการขึ้นทะเบียน Living Will ครอบคลุมพื้นที่เพียง 29 จังหวัด (37.7%) จาก 77 จังหวัดทั่วประเทศ อีก 48 จังหวัดไม่มีข้อมูลการขึ้นทะเบียนเลย ซึ่งอาจสะท้อนช่องว่างการเข้าถึงกลไกตามมาตรา 12 พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ ในพื้นที่เหล่านั้น
การอยู่อาศัย การเกื้อหนุน และความเสี่ยงหกล้ม
สามตัวชี้วัดนี้เชื่อมโยงกันโดยตรงกับการวิเคราะห์ความเสี่ยงซ้อนในหัวข้อถัดไป
5.1 ผู้สูงอายุที่อยู่คนเดียว
ปี 2567
5.2 การได้รับการเกื้อหนุนด้านอาหาร
ปี 2567
5.3 การหกล้มของผู้สูงอายุ
ปี 2567
เมื่อความเสี่ยงซ้อนทับกัน จังหวัดไหนควรถูกจับตาก่อน?
กราฟคู่ด้านล่างซ้อนสองตัวชี้วัดเข้าด้วยกันรายจังหวัดทั่วประเทศ (ไม่ขึ้นกับตัวกรองเขตสุขภาพด้านบน) วงกลม = ประชากรผู้สูงอายุ, สี = ภาค — มุมขวาบน (แรเงา) คือกลุ่มความเสี่ยงซ้อนสูงกว่าค่ากลางทั้งสองมิติ
อยู่คนเดียว × เคยหกล้ม (ปี 2567)
ผู้สูงอายุที่อยู่คนเดียวเมื่อหกล้มมักไม่มีคนช่วยเหลือทันที — จังหวัดมุมขวาบนเหมาะเป็นเป้าหมายเครือข่ายเฝ้าระวัง/อาสาสมัครดูแลก่อน
รายได้ไม่เพียงพอ × ไม่มีเงินออม (ปี 2567)
กลุ่มที่ไม่มีทั้งรายได้พอและเงินสำรอง คือกลุ่มเปราะบางทางเศรษฐกิจซ้อนสองชั้น เหมาะเป็นเป้าหมายเบี้ยยังชีพ/มาตรการเสริมรายได้
3 ประเด็นที่ข้อมูลชุดนี้พร้อมนำเสนอ
เรียบเรียงจากรูปแบบความเสี่ยงซ้อนที่เห็นในแผนที่และกราฟด้านบน สำหรับใช้ประกอบการพิจารณาในเวทีนโยบาย
ช่องว่างหลักประกันรายได้ซ้อนชั้น
รายได้ไม่พอ + ไม่มีเงินออม + ยังไม่เข้าระบบบำนาญ ซ้อนกันในบางจังหวัด ควรใช้แผนที่นี้ชี้เป้าขยายเบี้ยยังชีพ/มาตรการเสริมรายได้ตรงกลุ่มก่อน แทนการกระจายเท่ากันทั่วประเทศ
ผลักดันกลไกขึ้นทะเบียน Living Will เชิงระบบ
ความครอบคลุมข้อมูลเพียง 29/77 จังหวัด และ Care Plan ยังต่ำในหลายพื้นที่ ชี้ว่าการรับรู้สิทธิตาม ม.12 ยังไปไม่ถึงหลายพื้นที่ ควรเร่งขยายคู่มือ/กลไกร่วมกับ รพ.สต. และ อปท.
ชี้เป้าพื้นที่เครือข่ายเกื้อหนุนเร่งด่วน
จังหวัดที่อยู่คนเดียวสูง + หกล้มบ่อย ควรได้รับความสำคัญก่อนในการวางระบบอาสาสมัคร/เพื่อนบ้านช่วยเฝ้าระวัง โดยเฉพาะพื้นที่ภาคเหนือและอีสานตอนบนที่ประชากรสูงอายุกระจายตัวในชนบท